Bronisław Malinowski

Bronisław Malinowski

Bronisław Malinowski urodził się 7 kwietnia 1884 roku w Krakowie, jako syn Lucjana Malinowskiego, profesora filologii słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, zajmującego się również dialektologią i etnografią. Z powodu złego stanu zdrowia, zwłaszcza choroby oczu, jego nauka w części odbywała się poza instytucjami oświatowymi, pod troskliwą opieką matki. W 1902 roku wstąpił na Uniwersytet Jagielloński, gdzie studiował najpierw matematykę i fizykę, a następnie filozofię. W 1908 roku obronił, z najwyższym wyróżnieniem, pracę doktorską pt. O zasadzie ekonomii myślenia, choć już wówczas, pod wpływem lektury Złotej Gałęzi Frazera, zaczął interesować się antropologią. W latach szkolnych i uniwersyteckich, zwłaszcza podczas wyjazdów do Zakopanego, obracał ...

[czytaj biografię...]    [czytaj bibliografię...]    [powrót do listy haseł...]

BRONISŁAW MALINOWSKI – funkcjonalna teoria kultury i „tubylczy punkt widzenia”

Bronisław Malinowski to badacz kultur pierwotnych, powszechnie uważany za współtwórcę nowoczesnej antropologii, twórca funkcjonalnej teorii kultury, a także prekursor i prawodawca metody intensywnych badań terenowych.

Znaczenie Malinowskiego nie sprowadza się jednak do pozycji klasyka, jego dokonania stanowią bowiem żywe źródło inspiracji i odniesień dla rozmaitych nurtów współczesnej antropologii i refleksji nad kulturą. Najszerzej i właściwie jednomyślnie docenianym jego osiągnięciem było wypracowanie kanonu antropologicznych badań terenowych. Choć metodę tę stosowano już wcześniej, to dopiero badania przeprowadzone przez Malinowskiego na Wyspach Trobrianda w latach 1915–16 i 1917–18 nadały jej systematyczną postać, w głównych zarysach obowiązującą do dziś. Składają się na nią: wymóg długotrwałego, intensywnego pobytu w badanej społeczności i uczestnictwa w jej życiu; opanowanie języka tubylczego w stopniu pozwalającym na wszechstronne, codzienne i bezpośrednie kontakty z badanymi; ...

[czytaj dalej...]

Prezentujemy tekst klasyczny, nie tylko w dorobku Bronisława Malinowskiego, ale i w dziejach antropologii światowej: Wprowadzenie do Argonautów Zachodniego Pacyfiku, pierwszej z cyklu jego „monografii trobriandzkich”. Choć tekst ten nie zdaje sprawy z całości jego stanowiska teoretycznego, to stanowi doskonały wziernik w źródła tego stanowiska, głęboko zakorzenionego w praktyce badań terenowych. Przedstawiając wypracowane przez siebie reguły tych badań, od wskazówek najbardziej praktycznych po generalne zasady epistemologiczne, Malinowski wprowadza, niejako mimochodem, w samo centrum swoich poglądów na kulturę i możliwości jej poznawania. Znajduje tu wyraz jego funkcjonalistyczna teoria kultury, kładąca nacisk na zorganizowany, instytucjonalny charakter działań kulturowych i konieczność ich całościowego ujmowania. Równocześnie ujawniają się głębsze, filozoficzne treści jego antropologii, nie ograniczanej do działalności czysto naukowej – choć tego wymiaru badacz bynajmniej nie lekceważy – lecz otwierającej drogę, poprzez intensywne doświadczenie współbycia z „innym”, do gruntowniejszego rozumienia człowieka jako istoty kulturowej, a tym samym do lepszego samopoznania.

Fragmenty wprowadzenia do książki Bronisława Malinowskiego Argonauts of the Western Pacific. An Account of Native Enterprise and Adventure in the Archipelagoes of Melanesian New Guinea, London 1922. Przedruk według wydania polskiego: Bronisław Malinowski, Argonauci Zachodniego Pacyfiku. Relacje o poczynaniach i przygodach krajowców z Nowej Gwinei, przeł. Barbara Olszewska-Dyoniziak, Sławoj Szynkiewicz, oprac. Andrzej Waligórski, Dzieła, t. 3, PWN, Warszawa 1981, s. 31-58.

Skróty zaznaczono: (...)

Bronisław Malinowski
argonauci ZACHODNIEGO pacyfiku
Wprowadzenie

(…) Etnograf jest własnym kronikarzem (a zarazem i historykiem w jednej osobie): jego źródła, choć niewątpliwie łatwo dostępne, są niezwykle trudne do uchwycenia i zarazem bardzo złożone; nie są one zawarte w jakichś trwałych, materialnych dokumentacjach, lecz w zachowaniu i pamięci żywych ludzi. W etnografii istnieje ogromny dystans między surowym materiałem informacyjnym – jaki zbiera badacz na drodze swych obserwacji, z wypowiedzi tubylców czy w kalejdoskopie ich życia plemiennego – plemiennego ostatecznym, w pełni już naukowym przedstawieniem owych rezultatów. Etnograf przezwycięża ten dystans drogą żmudnych lat pracy od momentu, gdy stawia pierwsze kroki na ziemi tubylców i gdy robi pierwsze wysiłki w kierunku nawiązania z nimi kontaktu, do czasu, kiedy spisze ostateczną wersję swoich wyników. Krótki opis tej cierniowej drogi etnografa, zarysowanej na podstawie osobistych przeżyć i doświadczeń autora, rzuci z pewnością więcej światła na tę sprawę niż obszerne i abstrakcyjne wywody. (…)

W istocie, w pierwszym etapie moich badań etnograficznych (…) dopiero wtedy, gdy znalazłem się w okręgu sam, zacząłem robić pewne postępy – a w każdym razie odkryłem, w czy leży tajemnica owocnej pracy terenowej. Na czym więc polega owa magia etnografa, dzięki której jest w stanie wywołać ...

[czytaj dalej...]