Kazimierz Kumaniecki

Kazimierz Kumaniecki

Kazimierz Feliks Kumaniecki urodził się 18 maja 1905 roku w Krakowie. Jego ojciec, Kazimierz Władysław, był profesorem prawa administracyjnego na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w roku 1922 – ministrem wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Kumaniecki uzyskał doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim mając dwadzieścia jeden lat (1926), a habilitację – w wieku lat dwudziestu pięciu (1930). Już jako uczeń gimnazjum wykazywał świetną znajomość języków klasycznych, a w 1929 roku na zjeździe filologów słowiańskich w Poznaniu wygłosił wiersz swojego autorstwa, napisany w klasycznej grece dystychem elegijnym (Eis ten ton Sklabenikon philologon en Polonia synteloumenen panegyrinWiersz pochwalny na cześć zjazdu filologów słowiańskich w Polsce). ...

[czytaj biografię...]    [czytaj bibliografię...]    [powrót do listy haseł...]

KAZIMIERZ KUMANIECKI – antyk jako odległe zwierciadło

Kazimierz Kumaniecki był jednym z ostatnich polskich filologów klasycznych, reprezentujących najświetniejsze dziewiętnastowieczne tradycje tej dyscypliny. W swoim warsztacie naukowym łączył pełną kompetencję tekstologiczną w dziedzinie całego piśmiennictwa grecko-rzymskiego ze staranną, wszechstronną formacją humanistyczną. Dzięki temu nie tylko dokonał wielu znaczących ustaleń ściśle naukowych, ale także wytworzył swoisty hermeneutyczny model obcowania ze światem antyku oraz ukształtował wizję kultury antycznej przyjętą przez kilka pokoleń polskiej inteligencji na równi z wyobrażeniami proponowanymi wcześniej przez Tadeusza Zielińskiego i Jana Parandowskiego. Jego osiągnięcia, między innymi w sztuce edycji i interpretacji tekstów Cycerona, zapewniły mu miejsce wśród najznakomitszych humanistów jego czasu, o czym świadczy choćby tabula gratulatoria w dedykowanym mu numerze czasopisma "Eos" (LVI, 1966), w której pojawia się ponad dwieście nazwisk uczonych z całego świata, w tym kilkadziesiąt o randze światowej.

Jeśli chodzi o hellenistykę, do ściśle naukowych osiągnięć Kumanieckiego trzeba ...

[czytaj dalej...]

Prezentowane poniżej trzy krótkie teksty Kumanieckiego reprezentują zarówno jego staranny warsztat metodologiczny, jak i szeroki horyzont intelektualny. Pierwszy z nich jest głosem w dyskusji nad aktualnością tradycji klasycznej we współczesnej cywilizacji Zachodu (obecnie, pół wieku po jego napisaniu, problem ten jest co najmniej tak samo żywotny). Drugi omawia trudności związane z przekładaniem tekstów antycznych na języki nowożytne, dotykając w ten sposób ogólnego problemu komunikacji międzykulturowej. Trzeci jest zapisem wrażeń filologa klasycznego po obejrzeniu przedstawienia japońskiego teatru nō. Wszystkie te teksty tworzą kulturologiczny wielogłos łącznie z tekstami Tadeusza Zielińskiego i Jana Kotta w niniejszej antologii.

Elementy kultury klasycznej w wykształceniu współczesnego filologa, "Przegląd Humanistyczny" 1961, 5, s. 57-65, przedruk w: Scripta minora, edidit Oktawiusz Jurewicz, Wratislawiae-Varsoviae-Cracoviae 1967, s. 550-559; Nad prozą antyczną, w: O sztuce tłumaczenia, pod red. Michała Rusinka, Wrocław 1955, s. 99-109, przedruk w: Scripta minora..., s. 578-587; Na przedstawieniu nō w teatrze tokajskim, "Teatr i Film" 1958, 7, s. 21-22, przedruk w: Scripta minora..., s. 587-591. Publikacja niniejsza wszystkich trzech tekstów opiera się na wydaniu w Scripta minora. Skróty zaznaczono (...).

Kazimierz Kumaniecki

Elementy kultury klasycznej w wykształceniu współczesnego filologa

(...) Rozszerzanie się granic chronologicznych i horyzontów geograficznych, a co za tym idzie, ustawiczne narastanie faktów, które powinien znać i rozumieć człowiek współczesny, zmusza automatycznie do zastanawiania się nad treścią dzisiejszego nauczania w zakresie humanistyki oraz do dyskusji nad tym, jakie miejsce ma zająć współczesność, a jakie przeszłość w wykształceniu ogólnym. Rewizja taka nie jest zresztą rzeczą najzupełniej nową: dyscyplina naukowa, którą reprezentuję, to znaczy filologia klasyczna, na przestrzeni ostatniego półwiecza kilkakrotnie doznała bolesnych dla siebie wstrząsów, tracąc ostatecznie uprzywilejowaną pozycję, jaką zajmowała w XIX w. i na początku w. XX w programie nauczania średniego. Jeżeli w okresie przed pierwszą wojną światową na ziemiach byłego zaboru austriackiego i pruskiego królowało niemal wszechwładnie gimnazjum typu klasycznego z ośmioletnią nauką łaciny i sześcioletnią nauką greki, przy czym ilość dziesięciu godzin tygodniowo przeznaczonych na naukę obu języków klasycznych stanowiła mniej więcej jedną trzecią całości programu nauczania, to w latach dwudziestych naszego stulecia typ ten, tzw. staroklasyczny, wraz z nowoutworzonym neoklasycznym, w którym została ograniczona nauka języka greckiego, reprezentowany był (cyframi dokładnymi nie dysponuję) chyba nie w większej ilości szkół jak dwadzieścia lub trzydzieści, i to głównie na terenie Śląska, Poznańskiego i b. Galicji. Dalsze ograniczanie języków klasycznych w szkole średniej ogólnokształcącej przyniosła reforma jędrzejewiczowska; łaciny uczono odtąd już nie przez osiem, lecz tylko przez sześć lat w nieco zmniejszonym, w porównaniu z gimnazjum klasycznym, wymiarze godzin; grekę ograniczono do dwuletniej nauki jedynie w pewnej, bardzo niewielkiej liczbie liceów. W Polsce Ludowej greka znikła zupełnie ...

[czytaj dalej...]